Dyslexia at home

"Ας γράψουμε τις πέτρες"! Ένα παιχνίδι για τα Γράμματα & τη Δυσγραφία.

Τα γράμματα είναι σύμβολα με τα οποία επικοινωνούμε γραπτά και μεταφέρουμε τις σκέψεις και τον ομιλούμενο λόγο. Η εκμάθηση των γραμμάτων και της σύνθεσης αυτών για να σχηματίσουν λέξεις, προτάσεις και κείμενα μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους και όχι μόνο μέσα από χαρτί και μολύβι. Ιδιαίτερα για παιδιά που αντιμετωπίζουν διάφορες δυσκολίες ως προς την αναγνώριση, τον σχηματισμό των μορφών και τον χειρισμό των γραμμάτων θα πρέπει να λάβουν μέρος όλες οι αισθήσεις. Είναι απαραίτητο και παιδαγωγικά πιο αποτελεσματικό για όλα τα παιδιά και ειδικά για τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες να υπάρχει μια συμμετοχική, πολυαισθητηριακή και δημιουργική προσέγγιση. Με αυτόν τον τρόπο ένα πρόγραμμα παρέμβασης επιτελεί τον σκοπό του και αποκαθιστά τις δυσκολίες μάθησης ενός παιδιού.

Πολλά παιχνίδια-ασκήσεις μπορούν να γίνουν και ένα απο αυτά είναι το: "Ας γράψουμε τις πέτρες"!

Υλικά: πέτρες (παραλίας), χρώματα (μαρκαδόροι, ακρυλικά, ξυλομπογιές, κηρομπογιές, τέμπερα)

Παιχνίδι-Άσκηση: Διαλέγουμε μικρές πέτρες και προτρέπουμε το παιδί να γράψει πάνω τους τα γράμματα του αλφάβητου. Αν το παιδί είναι μικρό και είναι στη φάση της απλής αναγνώρισης σχηματίζουμε εμείς τα γράμματα.

Οι 6 τρόποι που μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι πέτρες με τα γράμματα είναι:

Γράφουμε τα γράμματα και θέλουμε να μας δείξει την πετρούλα που έχει το γράμμα που ζητήσαμε.
Θάβουμε τα γράμματα-πέτρες στο χώμα ή στη παραλία και βάζοντας το χέρι του όποιο γράμμα βγάλει το αναγνωρίζει.
Σχηματίζει, συλλαβές, λέξεις, προτάσεις.
Σχηματίζουμε με τις πέτρες λέξεις στις οποίες έχουμε κάνει φωνημικό λάθος πχ. λείπει γράμμα (νε_ό), επιπλέον γράμμα (τηγανιστό), αντιμετάθεση γραμμάτων (στάντα) κτλ και ζητάμε να το εντοπίσει και να το διορθώσει.
Σχηματίζουμε λέξεις με ορθογραφικό λάθος πχ. γράφο, μολύβη κτλ. και ζητάμε να το εντοπίσει και να το διορθώσει.
Παίζουμε κρεμάλα.

Tips:

Η διάρκεια του παιχνιδιού θα κρατήσει όσο και το ενδιαφέρον του παιδιού. Δεν πρέπει να πάρει χαρακτήρα μαθήματος! Επίσης μπορούμε να κολλήσουμε ένα μαγνητάκι πίσω απο κάθε πέτρα και να τις βάλουμε στο ψυγείο για να παίζουμε και το παιχνίδι: "Το έγραψα λάθος στο ψυγείο"(Α' μέρος). Άσκηση δυσλεξίας & Πρώτης γραφής-ανάγνωσης.

Απευθύνεται: Σε παιδιά προσχολικής ηλικίας που μαθαίνουν τα γράμματα και σε παιδιά με Δυσλεξία/μαθησιακές δυσκολίες/Δυσγραφία που χρειάζονται εναλλακτικούς τρόπους μάθησης. Μπορεί να γίνει από γονείς, εκπαιδευτικούς, θεραπευτές.

Άσπα Μητρακάκη
Ειδική Παιδαγωγός - Κοινωνική Ανθρωπολόγος
ειδικευμένη στην αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολίων/δυσλεξίας
email: amitrakaki@gmail.com
fb & twitter

Η μέρα Τρίτη είναι ανοιχτό κίτρινο και έχει γεύση τοστ! Πως κάποιοι ακούν τις λέξεις;

Συναισθησία ονομάζεται η νευρολογική ανάμιξη των αισθήσεων. Ένας άνθρωπος που χαρακτηρίζεται από συναισθησία είναι δυνατό, για παράδειγμα, να "ακούει" τις οσμές, να "βλέπει" τους ήχους και να "μυρίζει" τους ήχους. Το συχνότερο είδος συναισθησίας είναι το να βλέπει κανείς ήχους και το να συνδυάζει αυτόματα αριθμούς με συγκεκριμένα χρώματα.

Παρουσιάζεται ένα μήνυμα που μου έστειλε μια αναγνώστρια για να μοιραστεί μαζί μου την δική της ιστορία για το Τί σημαίνει μάθηση!

Κυρία Mητρακάκη, γεια σας!

Από καιρό ήθελα να σας γράψω αλλά άλλοτε το ξεχνούσα και άλλοτε δίσταζα. Να σας συγχαρώ για την ωραία δουλειά, τις πληροφορίες και τις γνώσεις που προσφέρετε μέσα από το προσωπικό σας blog. Λέγομαι Πλουσίου Μαρία, γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη και μεγάλωσα σ' ένα χωριό της Χαλκιδικής. Από μικρή μου άρεσαν πολύ το θέατρο και η ζωγραφική. Ας μην σας αναφέρω όμως άλλες λεπτομέρειες νομίζω πως αυτές οι πληροφορίες είναι αρκετές.

Όταν ήμουν μικρή παίζαμε με τη μαμά μου (η μαμά μου είναι απόφοιτος του Δημοτικού) ένα παιχνίδι που μόνο εμείς οι δύο καταλαβαίναμε.

Εκείνη με ρωτούσε :

" Τι χρώμα βάζεις στη λέξη πχ. Ειρήνη ή στη λέξη Πόλεμος ή σε οποιαδήποτε λέξη γράμμα ή αριθμό.

Μαμά η λέξη Ειρήνη είναι πορτοκαλί, έλεγα με μεγάλη φυσικότητα, Ααα! απαντούσε εκείνη. Εγώ βάζω γαλάζιο!"

Η αδερφή μου που ήταν ένα χρόνο μικρότερή μου και δεν κατάλαβε ποτέ τι παιχνίδι παίζουμε. Τα χρόνια περνούσαν και όλες οι λέξεις για μένα είχαν χρώμα, γεύση και μυρωδιά. Κανείς βέβαια εκτός από τη μαμά δεν μπορούσε να παίξει αυτό το παιχνίδι μαζί μου. Όταν έλεγα πως:

" Η μέρα Τρίτη είναι ανοιχτό κίτρινο και έχει γεύση τοστ!" όλοι νόμιζαν οτι τους κορόιδευα ή ότι απλά έλεγα βλακείες να περάσει η ώρα.

Μεγάλωσα και οι αισθήσεις αυτές δεν με εγκατέλειπαν. Όταν οι συμμαθητές μου στο Λύκειο λέγανε:

" Ωχ μετά έχουμε Λατινικά στο άκουσμα της λέξης μου ερχότανε στο μυαλό χυλοπίτες!!

Δεν με έπαιρνε κανείς στα σοβαρά, ούτε καν εγώ η ίδια καθώς δεν ήταν κάτι που το προκαλούσα επίτηδες, απλά συνέβαινε, απλά πάντα θυμόμουν έτσι τον εαυτό μου. Κάποια στιγμή συγκατοικούσα με μια κοπέλα και επειδή ήμασταν μόνες σε ξένη χώρα μιλούσαμε όλη μέρα. Στη διάρκεια της κουβέντας μας της έλεγα:

" Αχ αυτή η λέξη είναι παστίτσιο είναι ροζ, μυρίζει κιμά.... "

Η κοπέλα στην αρχή γελούσε. Μια μέρα όμως με φώναξε και μου είπε: Έχεις συναισθησία, το ξέρεις;" Διάβασα όλα τα άρθρα που υπήρχαν για τη Συναισθησία και ένιωσα περίεργα. Το παιχνίδι που έπαιζα με την μαμά μου, η οποία προφανώς είναι επίσης συναισθητική, λέγεται " Συναισθησία"! Ύστερα από πολλή σκέψη κατάλαβα, τι μου ισχυροποιούσε την φαντασία που είχα ως παιδί αλλά και τι μου αποσπούσε πολύ εύκολα την προσοχή. Οι λέξεις έχουν Χρώμα, Γεύση, Μυρωδιά. Αυτό μερικές φορές μου προκαλεί και μου διεγείρει τις αισθήσεις και έτσι χρειάζεται να ξαναδιαβάσω μια πρόταση ή μια παράγραφο για να καταλάβω τι λέει αφού με την πρώτη ματιά είδα τα χρώματα, γεύτηκα τις λέξεις της και τις μύρισα.

Αυτά! Πιστεύω θα καταλάβετε γιατί σας έγραψα. Καλή συνέχεια στη όμορφη δουλειά σας, σας παρακολουθώ και μ' αρέσουν πολύ τα όσα δημοσιεύετε. Καλή σας μέρα!

Ααα! και το ¨Ασπα" είναι λευκό και έχει γεύση ινδοκάρυδο!

Η πραγματικότητα στην οποία ζει ο καθένας είναι σχετική. Για αυτό είναι απαραίτητο όταν γίνονται διαγνώσεις για Μαθησιακές δυσκολίες και Διάσπασης Προσοχής να διερευνούμε την αιτία και το μηχανισμό που τα προκαλεί. Η γνώση του εαυτού και των δυσκολιών είναι ένα ξεχωριστό έργο που θα βοηθήσει το παιδί να εξηγήσει και να μάθει Ποιος είναι.

Ευχαριστώ θερμά την κ. Μαρία Πλουσίου που δέχτηκε να δημοσιευτεί το μήνυμα της για να μπορέσουν να το διαβάσουν όλοι και ίσως κάποιοι να βρουν τον εαυτό τους ή κάποιον δικό τους μέσα από αυτό.

Περισσότερα για την Συναισθησία:
Αμερικάνικη Ένωση Συναισθησίας
Βιβλίο: Diane Ackerman, Συναισθησία: Η ιστορία των αισθήσεων, Εκδόσεις Περίπλους

Άσπα Μητρακάκη
Ειδική Παιδαγωγός - Κοινωνική Ανθρωπολόγος
ειδικευμένη στην αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολίων/δυσλεξίας
email: amitrakaki@gmail.com
fb & twitter

"Ξέθαψε το"! Παιχνίδι Ανακάλυψης & Προμαθηματικών εννοιών

Όταν χαρίζουμε στα παιδιά εμπειρίες για να εξερευνούν υλικά και αντικείμενα προσφέρουμε απο τις πιο πολύτιμες παιδαγωγικές ασκήσεις. Η ανακάλυψη των ιδιοτήτων και ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των αντικειμένων μέσα απο τις αισθήσεις είναι η αρχή για την κατάκτηση πολλών προμαθηματικών εννοιών όπως της Κατηγοριοποίησης και Ταξινόμησης. Το αναμενόμενο αίσθημα περιέργειας ενός παιδιού στη προσχολική ηλικία για τα υλικά που είναι φτιαγμένα ο κόσμος είναι απαραίτητο να ικανοποιείται, μέσα βέβαια από κανόνες ασφαλείας. Έτσι ο λόγος που ένα μωρό πιάνει, ρίχνει, γλύφει, κουνάει ένα αντικείμενο είναι γιατί απλά θέλει να "μάθει" για αυτό όσες περισσότερες πληροφορίες γίνεται.

Παιχνίδια που εξυπηρετούν την περιέργεια και την εξερεύνηση διεγείρουν τις αισθήσεις οι οποίες παραμένουν απο τα βασικά κανάλια μάθησης σε όλη τη παιδική και ενήλικη ζωή. Ένα αντίστοιχο παιχνίδι είναι το: "Ξέθαψε το"!! Πρόκειται για μια δραστηριότητα όπου μέσα σε ένα συνεχές υλικό (άμμος, ρύζι κτλ) κρύβονται διακριτά υλικά (τουβλάκια, ξυλάκια κτλ).

Υλικά: 2 μπολ ή λεκάνες ή ταψιά

και

άμμος παραλίας, χαλίκια
ρύζι
όσπρια
ζυμαρικά πχ. χυλοπίτες
υγρά πχ. σαπούνι, λάδι

Οποιοδήποτε υλικό απο τα παραπάνω χρησιμοποιηθεί θα διεγείρει και με άλλους τρόπους τις αισθήσεις του παιδιού. Επομένως θα μπορούσε κάθε φορά να χρησιμοποιηθεί και άλλο υλικό.

Παιχνίδι: Κρύβουμε μέσα στην άμμο διάφορα μικρά αντικείμενα πχ. τουβλάκια, μπίλιες, αυτοκινητάκια κτλ. και ενθαρρύνουμε το παιδί να βάλει μέσα το χέρι του, να ψάξει και να τραβήξει έξω ότι πιάσει. Αυτό που θα πιάσει θα το βάλει στο άλλο μπολ. Η διαδικασία θα γίνει μέχρι να τελειώσουν τα αντικείμενα. Μόλις ολοκληρώσει αν θέλει να συνεχίσει θα ρίξετε πάλι τα αντικείμενα μέσα στην άμμο και θα επαναλάβει απο την αρχή. Αν το παιδί είναι μεγαλύτερο μπορείτε να του ζητήσετε να κλείσει τα μάτια και να μαντέψει αυτό που μόλις έπιασε.

Βασικά tips: Πρέπει να προτρέπετε αλλά χωρίς να υπάρχει παρέμβαση όσο το παιδί εξερευνά. Του αφήνετε όσο χρόνο θέλει για να πιάσει, να δει, να ακούσει. Η επιτήρηση βέβαια θεωρείται δεδομένη ειδικά όταν το παιδί είναι μικρό και ασχολείται με μικρά αντικείμενα που μπορεί να βάλει στο στόμα του. Η διάρκεια εξαρτάται απο τη διάθεση του παιδιού. Βοηθάει στη λεπτή κινητικότητα, στη συγκέντρωση, στη προμαθηματική έννοια της κατηγοριοποίησης και στην ενίσχυση της περιέργειας που είναι απο τα πιο καθοριστικά στοιχεία της μάθησης.

Λεξιλόγιο: Μπορείτε καθ' όλη τη διάρκεια να χρησιμοποιείτε λέξεις που περιγράφουν τα αντικείμενα όπως: μικρό, μεγάλο, σκληρό, μαλακό, απαλό, ξύλινο, πλαστικό κτλ.

Απευθύνεται: Σε όλα τα παιδιά προσχολικής ηλικίας αλλά και με διάφορες παραλλαγές είναι χρήσιμο για παιδιά με αισθητηριακά ελλείμματα και δυσκολίες στην λεπτή κινητικότητα τους. Μπορεί να γίνει απο γονείς, εκπαιδευτικούς, θεραπευτές.

"Να χτίσουμε τα γράμματα"! Άσκηση-Παιχνίδι με πέτρες που θα γίνουν γράμματα.

Η βιωματική κατασκευή των γραμμάτων μέσα απο εναλλακτικούς τρόπους πέρα απο τη γραφή είναι απαραίτητη. Για τα παιδιά που μόλις μαθαίνουν τα γράμματα αλλά και για τα μεγαλύτερα παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες και δυσκολεύονται στον ορθό σχηματισμό των γραμμάτων ο δρόμος είναι η "εμπειρία". Εμπειρία σημαίνει ότι συμμετέχουν περισσότερες αισθήσεις και ότι "εγώ συμμετέχω πιο ενεργά σε αυτό που φτιάχνω". Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία αποτυπώνεται καλύτερα και η πρόσληψη πληροφοριών είναι πιο ολοκληρωμένη.

Μια άσκηση-παιχνίδι που μπορεί να γίνει με πέτρες και βότσαλα απο τη παραλία είναι: "Να χτίσουμε τα γράμματα"!

Υλικά: βότσαλα παραλίας

Άσκηση-Παιχνίδι: Με τις πετρούλες που έχουμε μαζέψει προτρέπουμε το παιδί να σχηματίσει γράμματα που γνωρίζει. Προσπαθούμε η φορά σχηματισμού να είναι ορθή πχ. για το /ο/ να είναι αριστερόστροφη και να φτιάξει μόνο του όσα γράμματα μπορεί.

Διάφορες παραλλαγές που θα κάνουν το παιχνίδι πιο ενδιαφέρον αλλά και παιδαγωγικά πιο αποτελεσματικό είναι:

Να σχηματίσετε το μισό γράμμα, να του πείτε πιο είναι και να ζητήσετε να το ολοκληρώσει.
Να σχηματίσετε το μισό γράμμα, να ρωτήσετε πιο θα μπορούσε να είναι και να το ολοκληρώσει.
Να σχηματίσετε έναν κύκλο και να ζητήσετε να συνεχίσει το παιδί με τις πέτρες για να φτιάξει το /α/, το /δ/, το /ρ/, το /σ/. Κάνοντας αυτό επισημάνετε τις διαφορές μεταξύ τους δηλ. "Είδες, το /σ/ θέλει μια γραμμούλα προς τα δεξιά και το /ρ/ μια γραμμούλα προς τα κάτω"! ή "Το /δ/ είναι πιο ψηλό απο όλα!

Βασικά tips: Πρόκειται για ένα παιχνίδι που σκοπό έχει να εσωτερικευτεί αποτελεσματικότερα ο σχηματισμός των γραμμάτων. Αυτοσχεδιάστε και βάλτε όσο το δυνατόν περισσότερες παραλλαγές θέλετε. Η διάρκεια θα είναι όσο το παιδί ανταποκρίνεται. Ειδικά για παιδιά που δυσκολεύονται μπορεί να είναι και μόνο ένα γράμμα κάθε φορά.

Απευθύνεται: Σε παιδιά Νηπιαγωγείου που μαθαίνουν τα γράμματα, στις πρώτες τάξεις του δημοτικού και ιδιαίτερα σε παιδιά σχολικής ηλικίας με μαθησιακές δυσκολίες για ενίσχυση στη δημιουργία των γραμμάτων. Γίνεται απο γονείς, εκπαιδευτικούς και θεραπευτές.

"Τι λείπει"; Άσκηση Δυσλεξίας με ένα βασικό εργαλείο.

Έχει παρουσιαστεί το βασικό εργαλείο του Φύλλου Βελτίωσης Γραφής που χρησιμοποιείται στα προγράμματα παρέμβασης at home και οι ασκήσεις που μπορούμε να κάνουμε με αυτό για να ενισχύσουμε τη φωνημική ενημερότητα του παιδιού με Δυσλεξία/μαθησιακές δυσκολίες. Η συνειδητοποίηση της θέσης κάθε φωνήματος/γράμματος είναι πολύ σημαντική στη διαδικασία της διδασκαλίας με σκοπό να αντιμετωπιστούν συμπτώματα όπως πχ. να "τρώει"/προσθέτει γράμματα στις λέξεις.

Άλλη μία άσκηση που μπορεί να γίνει με τη βοήθεια του Φύλλου Βελτίωσης Γραφής είναι η άσκηση "Τι λείπει;" Εδώ το παιδί βλέπει την απουσία του γράμματος και το συμπληρώνει στη θέση που λείπει.

Άσκηση: Επιλέγετε τις λέξεις με τι οποίες θα δουλέψετε με το παιδί.

Άσκηση: "Τι λείπει;" στο Φύλλο Βελτίωσης Γραφής

Στην εικόνα φαίνεται ότι επιλέχθηκαν δισύλλαβες λέξεις με ένα διπλό συμφωνικό σύμπλεγμα πχ. σφή-κα. Γράφετε τις λέξεις στο φύλλο και παραλείπετε να γράψετε το ένα από τα δύο σύμφωνα.

Αγόρι με μαθησιακές δυσκολίες, Δ' Δημοτικού

Σκοπός είναι το παιδί να συμπληρώσει το γράμμα που λείπει. Αυτό μπορεί να γίνει με δύο τρόπους:

Να λέτε τη λέξη στο παιδί, να την ακούει και να γράφει το γράμμα που λείπει.
Να βλέπει τη λέξη, να καταλαβαίνει ποια λέξη είναι αυτή και να γράφει το γράμμα που λείπει.

Μια επόμενη παραλλαγή της άσκησης είναι να λέτε λέξεις και να έχετε ζητήσει απο το παιδί να τις γράφει παραλείποντας το ίδιο ένα γράμμα (όπως στην εικόνα).

Αγόρι με μαθησιακές δυσκολίες, Δ' Δημοτικού

Οι οδηγίες μπορεί να είναι:

Να την γράψεις χωρίς το ν (ή οποιοδήποτε άλλο), χωρίς το δεύτερο (τρίτο, τέταρτο, προτελευταίο κτλ) γράμμα, χωρίς το πρώτο απο τα σύμφωνα που ακούγονται μαζί πχ. φ ερό (φτερό) κτλ.

Πρόκειται για μια άσκηση που απευθύνεται σε παιδιά με δυσκολίες στη φωνημική τους ενημερότητα πχ. παιδιά με Δυσλεξία/ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και μπορεί να γίνει απο γονείς (με καθοδήγηση απο τον/την ειδικό/ή παιδαγωγό), εκπαιδευτικούς, θεραπευτές.