Επικαιροποιημένο τον Σεπτέμβριο 2026
Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 2024 και έχει επικαιροποιηθεί και εμπλουτιστεί με νεότερες πληροφορίες και πηγές.
Ως ειδικοί παιδαγωγοί είμαστε πολύ συχνά αντιμέτωποι με τη δυσκολία κατανόησης κειμένων από τους μαθητές μας.
Αναγνωστική κατανόηση αποκαλείται η διαδικασία κατασκευής νοήματος από γραπτό κείμενο, που στηρίζεται στον πολύπλοκο συντονισμό ενός αριθμού αλληλοσυνδεόμενων πηγών πληροφοριών. (Anderson, Hiebert, Scott & Wilkinson, 1985).
Όταν οι μαθητές καλούνται να κατανοήσουν αυτά που διαβάζουν σημαίνει ότι γίνονται ενεργοί αναγνώστες που αλληλεπιδρούν με τις πληροφορίες που μόλις έλαβαν χρησιμοποιώντας διάφορες γνωστικές στρατηγικές.
Οι δυσκολίες των παιδιών με Μαθησιακές δυσκολίες εμφανίζονται σε όλο το φάσμα του τι σημαίνει "κατανοώ αυτό που διαβάζω". Οι απαιτήσεις για υποθέσεις, ερμηνείες και αξιολόγηση των δεδομένων είναι αυξημένες και η σχέση που δημιουργείται ανάμεσα στην προηγούμενη γνώση και στην πρόσληψη των νέων πληροφοριών τις περισσότερες φορές δεν είναι λειτουργική.
Ένας τυπικός αναγνώστης, που κατέχει τον έλεγχο του νοήματος του κειμένου, καθώς διαβάζει, αυτό που κατορθώνει με επιτυχία, είναι να μπορεί να επιβεβαιώνει ή να διαψεύδει τις προσδοκίες που προκύπτουν για την εξέλιξη του νοήματος του κειμένου.
Αυτό πόσο εύκολα μπορεί να συμβεί σε παιδιά με ΜΔ;
Οι έρευνες έχουν δείξει ότι τα αναγνωστικά λάθη, η αδύναμη μνημονική συγκράτηση, η ανεπιτυχής διαλογή σημαντικών και ασήμαντων πληροφοριών, το ανεπαρκές λεξιλόγιο αλλά και η δυσκολία στη σημασιολογική προσέγγιση των άγνωστων λέξεων οδηγούν σε μια περισσότερο επιφανειακή κατανόηση των αναγνωσμένων κειμένων.
Για αυτόν τον λόγο προκύπτει πάλι ξεκάθαρα η αναγκαιότητα τα παιδιά με ΜΔ να διδαχθούν Πώς να κατανοούν!
Μια από τις στρατηγικές είναι και η μέθοδος της πρόβλεψης περιεχομένου. Σε αυτή τη στρατηγική κατανόησης ο μαθητής με Μαθησιακές δυσκολίες μαθαίνει να "προβλέπει" από πριν τι είναι αυτό που θα διαβάσει. Έτσι εκπαιδεύεται στην επιβεβαίωση ή διάψευση αυτών των υποθέσεων και στο τέλος καταλήγει με μια πιο ολοκληρωμένη νοηματική σχέση με το περιεχόμενου του κειμένου.
Πρόβλεψη περιεχομένου
Η ανάγνωση σαν κυρίαρχο στόχο έχει την κατανόηση, διαφορετικά πρόκειται απλά για μια μηχανική διαδικασία αποκωδικοποίησης. Τα ήδη υπάρχοντα νοητικά σχήματα που έχει ο αναγνώστης τον βοηθούν ώστε οι νέες πληροφορίες να επεξεργάζονται με τέτοιον τρόπο που να προκύπτουν απορίες:
Τι εννοεί με αυτό; Τι πρόκειται να συμβεί; Ποια μπορεί να είναι μια πιθανή λύση;
Το διάγραμμα KWL (know, want, learn) είναι μια στρατηγική πρόβλεψης που διαμορφώνεται ως εξής:
- Τι ξέρω,
- τι θέλω να μάθω,
- τι έμαθα τελικά.
Ο μαθητής μπορεί να σχεδιάσει 3 τέτοιες στήλες και όσο διαβάζει να επαληθεύει αν "έπεσε μέσα" στις προβλέψεις του. Το διάγραμμα θα το διορθώνει και θα το εμπλουτίζει όσο διαβάζει το κείμενο.
Παράδειγμα:
Θέμα: "Ο κύκλος του νερού"
Το παιδί θα κάνει τρεις διαφορετικές χρωματιστές στήλες: Τι ξέρω, Τι θέλω να μάθω, Τι έμαθα τελικά.
- Τι ξέρω: γράφει ό,τι γνωρίζει ήδη για το θέμα. Με τον τρόπο αυτό ενεργοποιούνται οι προϋπάρχουσες γνώσεις και οι εμπειρίες του. Ανασύρει και οργανώνει τις πληροφορίες που γνωρίζει, πάνω στις οποίες θα εδραιωθεί η νέα πληροφορία.
- Τι θέλω να μάθω: γράφει ερωτήσεις ή πράγματα που θέλει να μάθει. Το στάδιο αυτό συμβάλλει στη διαμόρφωση μαθησιακών στόχων και στην ενεργό εμπλοκή του στη διαδικασία της μάθησης καλλιεργώντας εξαιρετικές μεταγνωστικές δεξιότητες.
- Τι έμαθα τελικά: συμπληρώνει ό,τι έμαθε για το θέμα. Έτσι μπορεί να συγκρίνει τις αρχικές του γνώσεις και προσδοκίες με τα νέα δεδομένα που απέκτησε. Ο μαθητής βλέπει τι επιβεβαιώθηκε, τι αναθεωρήθηκε και ποια ερωτήματα παρέμειναν αναπάντητα, κάτι που ενισχύει τη βαθύτερη κατανόηση.
Γιατί να εφαρμοστεί στην ειδική αγωγή;
Το KWL αξιοποιεί την αρχή της γραφικής οργάνωσης της πληροφορίας (graphic organizer): η κατανομή σε τρεις σαφείς, οπτικά διαχωρισμένες στήλες (διαφορετικό χρώμα) μειώνει το γνωστικό φορτίο, καθώς η δομή δεν χρειάζεται να "κρατηθεί" νοερά από τον μαθητή αλλά είναι ήδη ορατή στο χαρτί ή στην οθόνη.
Αυτό το χαρακτηριστικό το καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμο σε πλαίσια ειδικής αγωγής, καθώς:
- μειώνει το φορτίο στη λειτουργική μνήμη, κάτι κρίσιμο για μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες ή δυσλεξία
- προσφέρει σταθερή, προβλέψιμη δομή, η οποία μειώνει το άγχος απόδοσης
- συνδυάζεται εύκολα με πολυμεσικά στοιχεία (εικόνες, ηχητικά αρχεία, ψηφιακή εκπαίδευση)
- μπορεί να προσαρμοστεί χωρίς να αλλοιώνεται η παιδαγωγική του λειτουργία.
Επομένως, το KWL δεν λειτουργεί μόνο ως εργαλείο καταγραφής πληροφοριών, αλλά και ως μέσο οργάνωσης και παρακολούθησης της μαθησιακής πορείας. Η αξιοποίησή του μπορεί να ενισχύσει την ενεργητική συμμετοχή, την ανάπτυξη δεξιοτήτων αναστοχασμού και τη μεταγνωστική επίγνωση των μαθητών, καθώς τους βοηθά να αναγνωρίζουν τι ήδη γνωρίζουν, τι επιδιώκουν να μάθουν και τι τελικά κατέκτησαν.
Άλλη μια πρόταση πρόβλεψης περιεχομένου:
Μία μέθοδος πρόβλεψης μπορεί να εφαρμοστεί και με έτοιμες προτάσεις από τον/την παιδαγωγό, όπου το παιδί απαντάει για την κάθε μια αν προβλέπει ότι θα αποδειχθεί σωστή ή λάθος. Η απάντηση επιβεβαιώνεται με την ανάγνωση του κειμένου. Με βάση αυτή τη λογική μπορούν να γίνουν αρκετές ασκήσεις επιλογής, συμπλήρωσης, διόρθωσης.
Περισσότερες στρατηγικές κατανόησης μπορείτε να δείτε εδώ:
Θεμελιώδης πηγή
Ogle, D. M. (1986). K-W-L: A teaching model that develops active reading of expository text. The Reading Teacher, 39(6), 564–570.
Σύγχρονες μελέτες για το KWL
Ustaa, N., & Yılmaz, M. (2020). Impact of the KWL reading strategy on mathematical problem-solving achievement of primary school 4th graders. The Journal of Educational Research, 113(5), 343–363.
Astuti, W. (2022). The applying of KWL (Know–Want to Know–Learned) strategy in teaching reading comprehension at IAIN Takengon. Journal of Language, Literature and Teaching, 4(2), 33–43.
Fakhrudin, F., Herawan, E., & Fury, N. S. W. (2022). The effect of the Know-Want to Know-Learned strategy on student learning outcomes. Perspektif Pendidikan dan Keguruan, 13(2), 1–7.
Noviyanti, W., Umam, N. K., & Sari, A. D. I. (2022). Penerapan strategi KWL (Know-Want to Know-Learned) pada keterampilan membaca pemahaman peserta didik kelas III SD. Journal of Teaching in Elementary Education, 6(1), 227–237.
Nurjanah, S., & Nugraheni, A. S. (2022). Meningkatkan pemahaman isi pesan dongeng melalui strategi Know Want to Know Learned (KWL) pada siswa Madrasah Ibtidaiyah. Jurnal Basicedu, 6(1), 812–818.
Ελληνική Βιβλιογραφία:
Φίλιππος Βλάχος (2018) Εγκέφαλος, μάθηση και ειδική αγωγή: Σ. Τζιβινίκου (κεφ. 9)
Σουζάνα Παντελιάδου ( 2011): Μαθησιακές δυσκολίες και Εκπαιδευτική πράξη
Σουζάνα Παντελιάδου & Βασιλης Αργυρόπουλος ( 2011): Ειδική Αγωγή Από την έρευνα στη διδακτική πράξη.
Αν αναζητάτε έναν τρόπο συνεργασίας ενημερωθείτε και μη διστάσετε να επικοινωνήσετε!
✺ Τρόποι συνεργασίας:
Ειδική Παιδαγωγός - Κοινωνική Ανθρωπολόγος
ειδικευμένη στην αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών/δυσλεξίας
email: amitrakaki@gmail.com
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "9 Ασκήσεις Δυσλεξίας για τα Επίθετα!")
.jpg "Το συμβόλαιό μας! Δικαιώματα και υποχρεώσεις ανάμεσα σε μαθητή και παιδαγωγό! [ εκτυπώσιμο]")
.jpg "Dyslexia practice of the day! Κιναισθητικός τονισμός με LEGO!")
.jpg "Dyslexia practice of the day! Κιναισθητικός τονισμός με LEGO!")
.jpg "Dyslexia practice of the day! Κιναισθητικός τονισμός με LEGO!")
.jpg "Πρόβλεψη περιεχομένου! Στρατηγική κατανόησης κειμένου! [Επικαιροποιημένο 2026]")
.jpg "Πρόβλεψη περιεχομένου! Στρατηγική κατανόησης κειμένου! [Επικαιροποιημένο 2026]")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
.jpg "14 Κιναισθητικές Ασκήσεις Δυσλεξίας & Λεξικής Επίγνωσης!")
