Αυτό που κάνει τη γραφή λειτουργική είναι ο πραγματικός σκοπός και ο αληθινός αποδέκτης!
Τι ορίζουμε ως λειτουργικό γραπτό λόγο;
Ο λειτουργικός γραπτός λόγος αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να χρησιμοποιεί τη γραφή με συγκεκριμένο σκοπό, ώστε να επικοινωνεί, να οργανώνει πληροφορίες και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε πραγματικές ανάγκες της καθημερινής ζωής, όπως η σύνταξη ενός μηνύματος, μιας λίστας, μιας σημείωσης ή ενός ηλεκτρονικού μηνύματος.
Με αυτή την έννοια, η αξία της γραφής δεν περιορίζεται στην ορθογραφική ή γραμματική της ακρίβεια, αλλά συνδέεται κυρίως με το αν επιτυγχάνει τον επικοινωνιακό και πρακτικό της σκοπό.
Τι σημαίνει αυτό για παιδιά με Δυσλεξία και ΕΜΔ;
Στο πλαίσιο της Ειδικής Αγωγής, ο λειτουργικός γραπτός λόγος αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τα παιδιά με δυσλεξία και άλλες ειδικές μαθησιακές δυσκολίες, καθώς η γραπτή έκφραση συχνά επιβαρύνεται από δυσκολίες στην ορθογραφία, στη σύνταξη, στην οργάνωση και στη μεταφορά των ιδεών στο γραπτό.
Η διδασκαλία, επομένως, δεν είναι σκόπιμο να περιορίζεται στην παραγωγή εκτενών σχολικών κειμένων, αλλά να περιλαμβάνει αυθεντικές και λειτουργικές περιστάσεις επικοινωνίας, στις οποίες το παιδί χρησιμοποιεί τη γραφή για έναν σαφή και ουσιαστικό σκοπό.
Ένα μήνυμα στη μητέρα, μια σύντομη σημείωση, μια λίστα ή ένα ηλεκτρονικό μήνυμα αποτελούν παραδείγματα δραστηριοτήτων που μπορούν να κάνουν τη γραφή περισσότερο meaningful, προσβάσιμη και συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή του παιδιού.
Τι δείχνουν οι έρευνες;
Υπάρχει αρκετά ισχυρή βιβλιογραφική βάση για τον λειτουργικό γραπτό λόγο.
Χρειάζεται όμως μια σημαντική διάκριση:
Η έρευνα δεν χρησιμοποιεί πάντα τον ακριβή όρο: λειτουργικός γραπτός λόγος. Θα τον βρούμε ως authentic writing, meaningful writing, purposeful writing, writing for authentic audiences and purposes, functional writing, social/communicative writing ή μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο του process writing.
Η έρευνα δείχνει περισσότερο ότι όταν ο μαθητής με δυσλεξία/ειδικές μαθησιακές δυσκολίες διδάσκεται γραφή μέσα σε αυθεντικό, επικοινωνιακό πλαίσιο, με ρητή και συστηματική διδασκαλία στρατηγικών, μοντελοποίηση, ανατροφοδότηση και επαναλαμβανόμενη πρακτική, μπορεί να βελτιώσει την παραγωγή γραπτού λόγου.
Τι σημαίνει λειτουργική γραπτή δραστηριότητα στην πράξη;
Aς δώσουμε 10 παραδείγματα για το πως μπορούμε να μετατρέψουμε παραδοσιακές γραπτές ασκήσεις σε λειτουργικές επικοινωνιακές δραστηριότητες:
Παραδοσιακή άσκηση
| Λειτουργική/επικοινωνιακή δραστηριότητα
|
|---|
| Γράψε 5 προτάσεις | Γράψε μήνυμα σε έναν φίλο |
| Συμπλήρωσε τα κενά | Συμπλήρωσε μια πραγματική αίτηση |
| Αντιγραφή προτάσεων | Γράψε μια λίστα που χρειάζεσαι |
| Περιγραφή εικόνας | Γράψε λεζάντα για μια φωτογραφία |
| Γράψε έκθεση | Γράψε επιστολή με συγκεκριμένο αποδέκτη |
| Φτιάξε προτάσεις με λέξεις | Γράψε οδηγίες για να κάνει κάποιος κάτι |
| Γράψε για το καλοκαίρι | Γράψε μήνυμα για να οργανώσεις μια καλοκαιρινή δραστηριότητα |
| Απάντησε σε ερωτήσεις | Γράψε ερωτήσεις που θα κάνεις σε έναν συμμαθητή |
| Γράψε μια παράγραφο | Γράψε μια μικρή κριτική/άποψη για πραγματικό θέμα |
| Γράψε ιστορία | Δημιούργησε ιστορία για συγκεκριμένο κοινό |
Για να πετύχει τον επικοινωνιακό χαρακτήρα της γραφής ο μαθητής χρειάζεται να απαντάει σε συγκεκριμένα ερωτήματα:
- Γιατί γράφω;
- Σε ποιον γράφω;
- Τι θέλω να πετύχω με αυτό που γράφω;
Έτσι λοιπόν, θα κλείσουμε όπως ξεκινήσαμε αυτό το άρθρο, για να τονίσουμε ότι το επικοινωνιακό, αυθεντικό πλαίσιο της γραπτής δραστηριότητας μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στο κίνητρο και στην έκφραση του παιδιού με δυσλεξία και να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της συστηματικής παρέμβασης στη γραπτή έκφραση.
Βιβλιογραφία:
- Englert, C. S., & Mariage, T. V. (1991). Shared Understandings: Structuring the Writing Experience Through Dialogue. Journal of Learning Disabilities, 24(6), 330–342. DOI: 10.1177/002221949102400602.
-
Gersten, R., & Baker, S. (2001). Teaching Expressive Writing to Students with Learning Disabilities: A Meta-Analysis. The Elementary School Journal, 101(3), 251–272. DOI: 10.1086/499668.
-
Berninger, V. W., Nagy, W., Tanimoto, S., Thompson, R., & Abbott, R. D. (2015). Computer Instruction in Handwriting, Spelling, and Composing for Students with Specific Learning Disabilities in Grades 4 to 9. Computers & Education, 81, 154–168. DOI: 10.1016/j.compedu.2014.10.005.
-
Lee, Y., & De La Paz, S. (2021). Science Writing Intervention Research for Students With and At Risk for Learning Disabilities, and English Learners: A Systematic Review. Learning Disability Quarterly, 44(4), 261–274. DOI: 10.1177/07319487211018213.
-
Kokkali, V., & Antoniou, F. (2024). A meta-analysis of almost 40 Years of research: Unreleasing the power of written expression in students with learning disabilities. Educational Research Review. DOI: 10.1016/j.edurev.2024.100592.
-
Kokkali, V., & Antoniou, F. (2026). Effectiveness of a self-regulated strategy development intervention on reading comprehension and written expression in students with specific learning disabilities affecting reading and writing: an experimental study. Reading and Writing.
-
Öğülmüş, K. (2024). Improving persuasive writing skills of high school students with specific learning disabilities: STOP and DARE strategy. Dyslexia. DOI: 10.1002/dys.1788.
-
Χρυσοχόου, Ε., Ρούσσος, Π., & Δημητροπούλου, Π. Δεξιότητες παραγωγής γραπτού λόγου σε παιδιά με και χωρίς δυσλεξία: ομοιότητες και διαφορές.
-
Ayaz et al. (2026). Existing interventions for the management of different types of dysgraphia or specific learning disorder in written expression: a scoping review. BMJ Open, 16(7), e113327. DOI: 10.1136/bmjopen-2025-113327.
Αν αναζητάτε έναν τρόπο συνεργασίας ενημερωθείτε και μη διστάσετε να επικοινωνήσετε!
✺ Τρόποι συνεργασίας:
Ειδική Παιδαγωγός - Κοινωνική Ανθρωπολόγος
ειδικευμένη στην αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών/δυσλεξίας
email: amitrakaki@gmail.com
.jpg "Τέλος και Αρχή της χρονιάς, γέφυρα στον χρόνο! Δημιουργικές Ασκήσεις Γραπτού Λόγου. [εκτυπώσιμο]")
